Ako vybra┼ą dobr├║ k├ívu

Denne sa na celom svete vypije viac ako 2 miliardy ┼í├ílok k├ívy. Pre mnoh├Żch z n├ís sa pitie k├ívy stalo ritu├ílom. Pri k├íve sa sch├ídzame s kamar├ítmi, kolegami aj obchodn├Żmi partnermi. K├íva n├ís dok├í┼że zahria┼ą aj povzbudi┼ą. Tie┼ż si nedok├í┼żete svoje r├íno predstavi┼ą bez lahodnej ┼í├ílky k├ívy?

Druhy kávy

Existuje nieko─żko desiatok odr├┤d k├ívy. Medzi tie najzn├ímej┼íie a komer─Źne najvyu┼ż├şvanej┼íie patria druhy dva – arabika a robusta.

Arabika

Arabika pokr├Żva asi 80% percent celosvetovej produkcie k├ívy. Medzi hlavn├ę produk─Źn├ę oblasti patr├ş Stredn├í a Ju┼żn├í Amerika, Afrika, Arabsk├Ż polostrov a Indon├ęzia.

Arabika sa vyzna─Źuje jemnou, napriek tomu intenz├şvnou a v├Żraznou chu┼ąou. M├┤┼żete sa stretn├║┼ą s najr├┤znej┼í├şmi ovocn├Żmi t├│nmi, v├Żraznou chu┼ąou ─Źokol├ídy alebo napr├şklad jemnou bylinkovou ar├│mou. Oproti robuste obsahuje arabika menej kofe├şnu, nie je tak hork├í a m├í slabo kyslast├║ chu┼ą. Je n├íro─Źnej┼íia na pestovanie a od toho sa odv├şja aj jej cena.

Robusta

Robusta obsahuje a┼ż trikr├ít viac kofe├şnu ako arabika a m├í siln├║, hork├║ chu┼ą. Nie je to─żko n├íro─Źn├í na pestovanie, v─Ćaka tomu je aj jej cena n├şzka. Na samotnej robuste si kv├┤li jej intenz├şvnej horkej chuti ve─żmi nepochutn├íte, preto sa ─Źasto mie┼ía do zmes├ş s arabikou. Z robusty sa tie┼ż vyr├íba instantn├í k├íva. Medzi najv├Ą─Ź┼í├şch producentov robusty patr├ş Vietnam, Braz├şlia a India.

V z├ívislosti od p├┤vodu a spracovania sa m├┤┼żeme stretn├║┼ą aj s ─Ćal┼í├şmi typmi k├ívy.

Zelená káva

Jedn├í sa o nepra┼żen├ę k├ívov├ę zrn├í. Chu┼ąovo sa zelen├í k├íva podob├í nie─Źomu medzi be┼żnou pra┼żenou k├ívou a zelen├Żm ─Źajom. Zelen├í k├íva obsahuje zdraviu prospe┼ín├ę l├ítky, ktor├ę by sa pra┼żen├şm zni─Źili. Pop├şjanie zelenej k├ívy m├í pozit├şvny vplyv na metabolizmus, zabra┼łuje vstreb├ívaniu cukru do tela, posil┼łuje svalstvo a spoma─żuje starnutie buniek.

Pr├şprava zelenej k├ívy je ve─żmi jednoduch├í. Do ┼í├ílky vlo┼ż├şte 2-3 ly┼żi─Źky mletej zelenej k├ívy, zalejete hor├║cou vodou a nech├íte asi 5 min├║t l├║hova┼ą. Potom sced├şte, pr├şpadne rovno pop├şjate. Odpor├║─Źa sa pi┼ą v dopolud┼łaj┼í├şch hodin├ích, ide├ílne pol hodiny pred jedlom.

Bezkofe├şnov├í k├íva

Ak z nejak├ęho d├┤vodu nem├┤┼żete konzumova┼ą kofe├şn, ale nechcete sa vzda┼ą k├ívy, m├┤┼żete si dopria┼ą k├ívu bez kofe├şnu. Kofe├şn je z klasick├Żch odr├┤d k├ívy odstra┼łovan├Ż dvoma mo┼żn├Żmi sp├┤sobmi – tzv. Eur├│pskym procesom, alebo ┼ávaj─Źiarskym vodn├Żm procesom.

Eur├│psky proces je ─Źastej┼í├ş a vyu┼ż├şva sa na odstr├ínenie kofe├şnu chemick├Żch l├ítok, konkr├ętne dichl├│rmet├ín. K├ívov├ę zrn├í sa m├í─Źaj├║ vo vodnom roztoku, ktor├Ż z nich odstr├íni kofe├şn. Potom sa zrn├í prepl├íchnu. Zvy┼íky chemik├íli├ş ale m├┤┼żu v k├ívov├Żch zrn├ích zosta┼ą, ─Źo sa m├┤┼że negat├şvne prejavi┼ą na v├Żslednej chuti k├ívy.

┼ávaj─Źiarsky vodn├Ż proces je zalo┼żen├Ż na dlhodobom m├í─Źan├ş z┼Ľn vo vode. To sp├┤sob├ş samovo─żn├ę uvo─żnenie kofe├şnu. N├ísledne sa voda aj s k├ívov├Żmi zrnami prefiltruje cez akt├şvny uhl├şk, ktor├Ż na seba kofe├şn navia┼że. T├íto met├│da odstra┼łovania kofe├şnu je zdrav┼íia, ale spolu s kofe├şnom sa z k├ívov├Żch z┼Ľn vytratia aj ├ęterick├ę oleje a typick├í k├ívov├í ar├│ma.

Cibetková káva

Cibetkov├í k├íva je jednou z najdrah┼í├şch k├ív na svete. Z├şskava sa z trusu cibetiek palmov├Żch, ktor├ę sa okrem in├ęho ┼żiv├ş plodmi k├ívovn├şka. V tr├íviacej s├║stave cibetiek doch├ídza k ferment├ícii, v─Ćaka ktorej k├ívov├ę zrn├í z├şskaj├║ jedine─Źn├║ intenz├şvnu chu┼ą a ve─żmi siln├║ ar├│mu.

Rôzne formy kávy

Na pr├şpravu a aj v├Żsledn├║ chu┼ą k├ívy m├í ve─żk├Ż vplyv forma, z ktorej k├ívu pripravujeme. Rozli┼íujeme ┼ítyri z├íkladn├ę formy k├ívy.

Zrnková káva

Zrnkov├í k├íva je ur─Źen├í na namletie a n├íslednej pr├şprave n├ípoja. M├í nezamenite─żn├║ chu┼ą a ar├│mu, vydr┼ż├ş dlh┼íie ─Źerstv├í a m├┤┼żete si ju namlie┼ą pod─ża svojej potreby a preferenci├ş. Nev├Żhodou je potreba mlyn─Źeka a dlh┼íia doba pr├şpravy.

Mletá káva

Mlet├í k├íva je ur─Źen├í t├Żm, ktor├ş nemaj├║ doma mlyn─Źek na k├ívu alebo nechc├║ str├íca┼ą ─Źas mlet├şm. Pri v├Żbere mletej k├ívy je potrebn├ę zv├í┼żi┼ą, ak├Żm sp├┤sobom chcete k├ívu pripravova┼ą. In├í hrubos┼ą mletia je vhodn├í napr. pre French Press a in├í pre moka kanvi─Źku. Mlet├í k├íva je nen├íro─Źn├í na pr├şpravu, ale nevydr┼ż├ş dlho ─Źerstv├í a m├í slab┼íiu chu┼ą a ar├│mu ne┼ż zrnkov├í k├íva.

Instantná káva

Instantn├í k├íva sa z├şskava z hrubo mletej zrnkovej k├ívy, ktor├í sa pod vysok├Żm tlakom l├║huje v hor├║cej vode. Druh├Żm sp├┤sobom v├Żroby instantnej k├ívy je tzv. lyofiliz├ícia, teda zmrazenie za ve─żmi n├şzkej teploty. Tento postup je zlo┼żitej┼í├ş, a teda aj drah┼í├ş, ne┼ż l├║hovanie k├ívy v hor├║cej vode. V├Żhodou je jednoduch├í a r├Żchla pr├şprava, k├íva je rozpustn├í a vyr├íba sa aj vo variante bez kofe├şnu. Nev├Żhodou je nev├Żrazn├í chu┼ą a ar├│ma oproti zrnkovej a mletej k├íve, preto sa instantn├í k├íva ─Źasto chemicky aromatizuje.

E.S.E. pody a kapsule

E.S.E. pody (Easy Serving Espresso) je porciovan├í mlet├í k├íva, ktor├í je hermeticky uzavret├í v malom vrec├║┼íku. Mno┼żstvo k├ívy, stupe┼ł mletia a kompresie do podu s├║ presne definovan├ę ┼ítandardy. M├íte tak istotu, ┼że k├íva s E.S.E. podu bude chuti┼ą v┼żdy rovnako. Nev├Żhodou je vy┼í┼íia cena. K├ívovary, v ktor├Żch mo┼żno pody pou┼żi┼ą, b├Żvaj├║ spravidla ozna─Źen├ę ako kompatibiln├ę so syst├ęmom E.S.E. V├Ą─Ź┼íinou ide o p├íkov├ę k├ívovary.

Porciovan├í mlet├í k├íva je z├íkladom tie┼ż v k├ívov├Żch kapsul├ích do kapsulov├Żch k├ívovarov. Na rozdiel od E.S.E. podov nie je nijako definovan├ę, ako m├í zlo┼żenie n├íplne v kapsuliach vyzera┼ą. Viac o kapsul├ích do kapsulov├Żch k├ívovarov si pre─Ź├ştajte v na┼íom ─Źl├ínku K├ívov├ę kapsule – ako vybra┼ą tie najlep┼íie.

Parametre, ktor├ę ovplyv┼łuj├║ chu┼ą k├ívy

Ak chcete pi┼ą dobr├║ k├ívu, postr├í┼żte si nasleduj├║ce parametre, ktor├ę maj├║ vplyv na v├Żsledn├║ chu┼ą a v├┤┼łu va┼íej ┼í├ílky k├ívy.

Kvalita

Kvalitn├í k├íva by v sebe nemala obsahova┼ą ┼żiadne ne─Źistoty, kamienky, ├║lomky vetvi─Źiek pod. V┼íetky k├ívov├ę zrn├í by mala ma┼ą pribli┼żne rovnak├║ ve─żkos┼ą a farbu, mala by by┼ą celistv├í a intenz├şvne vo┼ła┼ą. K├íva by nemala by┼ą nedopra┼żen├í alebo naopak prepra┼żen├í.

Z├írukou kvality s├║ tie┼ż najr├┤znej┼íie certifik├íty. Medzi tie v├Żznamn├ę patr├ş napr. The Speciality Coffe Association of Costa Rica (SCACR) alebo The Italian Coffee Academy.

─îerstvos┼ą

─îerstvos┼ą k├ívy sa pri n├íkupe odhaduje zlo┼żito. Ak kupujete balen├║ k├ívu, mus├şte si vysta─Źi┼ą s d├ítumom spotreby. V┼íeobecne plat├ş, ┼że ─Ź├şm vzdialenej┼í├ş d├ítum spotreby, t├Żm lep┼íie. Ak kupujete k├ívu v├í┼żen├║, spozn├íte jej ─Źerstvos┼ą lep┼íie. Zrn├í by mali intenz├şvne vo┼ła┼ą a nemali by by┼ą na povrchu mastn├ę. ─îerstv├í k├íva sa lep┼íie melie a v├Żsledn├Ż n├ípoj silne pen├ş.

Intenzita pra┼żenia

Miera pra┼żenia v├Żrazne ovplyv┼łuje chu┼ą k├ívy. Svetlej┼íie zrn├í k├ívy boli pra┼żen├ę krat┼íiu dobu a k├íva tak bude ma┼ą kyslej┼íiu chu┼ą s ovocn├Żmi podt├│nmi. Naopak tmav├ę zrna boli pra┼żen├ę dlh┼íie a k├íva bude ma┼ą hork├║ chu┼ą. Zlat├Żm stredom s├║ stredne pra┼żen├ę k├ívov├ę zrn├í, v ktor├Żch chuti je kyslos┼ą a horkos┼ą vyv├í┼żen├í.

Krajina p├┤vodu

Na kvalitu a chu┼ą k├ívy m├í zna─Źn├Ż vplyv aj podnebie a sp├┤sob pestovania. Najlep┼íie arabika sa vyv├í┼ża z Kolumbie. Tradi─Źn├Żm producentom robusty je Vietnam. Obom druhom k├ívy sa dar├ş v Braz├şlii, chu┼ą braz├şlskej arabiky ale nie je tak jemn├í ako u tej kolumbijskej.

Pr├şprava k├ívy

Existuje mnoho sp├┤sobov, ako k├ívu pripravi┼ą. Na trhu dostanete najr├┤znej┼íie typy k├ívovarov, prekvapk├íva─Źov, moka konvi─Źiek a pod. Ka┼żd├Ż sp├┤sob pr├şpravy m├í svoje ┼ípecifik├í – hrubos┼ą namletia k├ívy, dobu extrakcie, v├Żber druhu k├ívy at─Ć. Ak sa chcete o pr├şprave k├ívy dozvedie┼ą viac, pre─Ź├ştajte si na┼íe ─Ćal┼íie ─Źl├ínky na t├║to t├ęmu.

Ako k├ívu skladova┼ą

K├ívu skladujte na chladnom, suchom a tmavom mieste, ide├ílne v uzavretej d├│ze. K├íva pohlcuje pachy, preto ju neskladujte spolo─Źne s ostatn├Żmi potravinami. ─îerstvo namlet├í k├íva u┼ż behom p├ír desiatok min├║t str├íca svoju ar├│mu a po nieko─żk├Żch hodin├ích za─Ź├şna ┼żltn├║┼ą. Preto k├ívu me─żte v┼żdy a┼ż tesne pred pr├şpravou n├ípoja. Kupujte len tak├ę mno┼żstvo k├ívy, ktor├ę ste schopn├ş maxim├ílne do mesiaca vypi┼ą.

Kde k├ívu nakupova┼ą

Je to jednoduch├ę – k├ívu m├┤┼żete k├║pi┼ą v obchode s potravinami, v pra┼żiarni alebo ┼ípecializovanom obchode a cez internet v e-shope. Ka┼żd├í z mo┼żnost├ş m├í svoje v├Żhody a nev├Żhody.

Obchod s potravinami

V├Żhodou n├íkupu v be┼żnom obchode s potravinami je ┼íirok├í ponuka zrnkovej, mletej i instantnej k├ívy. Nev├Żhodou je hor┼íia kvalita k├ívy a jej vek. Ak si na k├íve naozaj chcete pochutna┼ą, na n├íkup v supermarkete rad┼íej zabudnite.

Pra┼żiare┼ł, ┼ípecializovan├í predaj┼ła

V├Żhodou n├íkupu v pra┼żiarni alebo ┼ípecializovanej predajni je mo┼żnos┼ą poradi┼ą sa s kvalifikovan├Żm person├ílom, ktor├Ż by v├ím s v├Żberom k├ívy mal pom├┤c┼ą. Samozrejmos┼ąou je uvedenie d├ítumu pra┼żenia, krajina p├┤vodu k├ívy, sp├┤sob spracovania at─Ć. Pozor si dajte na to, ako je k├íva skladovan├í.

E-shop

V s├║─Źasnej dobe je ve─żk├ę mno┼żstvo e-shopov, ktor├ę sa ┼ípecializuj├║ na predaj ─Źerstvo pra┼żenej k├ívy. Ponuka tovaru v e-shopoch je ┼íirok├í, k dispoz├şcii s├║ r├┤zne gram├í┼że k├ívy, programy predplatn├ęho, degusta─Źn├ę bal├ş─Źky aj pr├şslu┼íenstvo na pr├şpravu k├ívy. Nev├Żhodou je, ┼że si k├ívu nem├┤┼żete prehliadnu┼ą alebo si k nej privo┼ła┼ą.

Cena

V├Żsledn├║ cenu ovplyv┼łuje nieko─żko faktorov, medzi tie hlavn├ę patr├ş sp├┤sob zberu a pra┼żenia k├ívy, kvalita k├ívov├Żch z┼Ľn a samozrejme zna─Źka. Najlacnej┼íie zaobstar├íte 100% robustu. Pre zmesi robusty s arabikou potom rastie cena v pomere s obsahom arabiky. ─î├şm viac arabiky, t├Żm vy┼í┼íia cena. Viac pe┼łaz├ş si priplat├şte tie┼ż za k├ívy s certifik├ítom. Medzi najdrah┼íie k├ívy patr├ş cibetkov├í k├íva – 100 g tejto k├ívy v├ís vyjde na viac ako 40 eur.

Zauj├şmavosti a tipy

  • Existuje mnoho pr├şbehov a legiend o hist├│rii k├ívy. Najzn├ímej┼í├ş z nich rozpr├íva o jemenskom pastierovi k├┤z, ktor├Ż si jedn├ęho d┼ła v┼íimol nezvy─Źajne vzru┼íen├ę spr├ívanie svojho st├ída. D├┤vodom boli ─Źerven├ę bobule, ktor├ę kozy na bl├şzkom kr├şku sp├ísali. Pastier plody tie┼ż ochutnal a vz├íp├Ąt├ş poc├ştil pr├şval energie. ┼Żuvan├şm plodov za─Źal zah├í┼ła┼ą ├║navu a sp├ínok. ─îasom povedal o bobuliach mn├şchom z ne─Ćalek├ęho kl├í┼ítora. T├ş za─Źali plody vari┼ą vo vode a n├ípoj pop├şja┼ą. Udr┼żiaval ich bdel├Żch pri modlitb├ích.
  • Prv├í kaviare┼ł v na┼íej bl├şzkosti bola otvoren├í v Brne v roku 1702.
  • Kvalitn├ę druhy k├ívy zvy─Źajne obsahuj├║ menej kofe├şnu ne┼ż tie menej kvalitn├ę.
  • Pod─ża ┼ít├║di├ş je najlep┼í├ş ─Źas na k├ívu okolo druhej hodiny popoludn├ş, vtedy m├í na┼íe telo najmenej energie.

Vlo┼żi┼ą koment├ír

Pin It on Pinterest