V┼íetko ─Źo potrebujete vedie┼ą o cesnaku

Aj ke─Ć je to jedna z najd├┤le┼żitej┼í├şch ingredienci├ş v kuchyni, zd├í sa, ┼że cesnak n├ís pri klasifik├ícii mystifikuje – je to bylina, korenie alebo zelenina? Jednoduch├í odpove─Ć je, ┼że cesnak je ─Źlenom rodiny ─żali├ş, spolu s cibu─żou, ┼íalotkou a p├│rom. Jeho intenz├şvna a jedine─Źn├í chu┼ą a ar├│ma z neho rob├ş z├íklad┼łu kuch├Ż┼ł po celom svete, ktor├í je nepostr├ídateln├í takmer v ka┼żdej forme ├ízijskej, eur├│pskej, africkej, latinskoamerickej a severoamerickej kuchyne. Cesnak sa ─Źasto var├ş, ale d├í sa tie┼ż zabudova┼ą do recept├║r surov├Ż.

vyberomat sk garlic
vyberomat sk garlic
Obsah

─îo je to cesnak?

Cesnak rastie pod zemou vo forme hlavy s nieko─żk├Żmi samostatn├Żmi ─Źas┼ąami. (Okrem toho, dlh├ę zelen├ę v├Żhonky vytv├íraj├║ kvetn├ę stonky, ktor├ę sa daj├║ jes┼ą.) Cibu─ża alebo hlava pokryt├í nejedlou papierovou poko┼żkou, ako je to ─Źastej┼íie naz├Żvan├ę, pozost├íva z jednotliv├Żch ─Źast├ş naz├Żvan├Żch klin─Źeky a m├┤┼że by┼ą kdeko─żvek od 5 do 15 klin─Źekov na hlavu. Tieto klin─Źeky s├║ samy o sebe uzavret├ę v papierovej ┼íupke, ktor├║ je potrebn├ę odstr├íni┼ą. Svetlo ┼żltkast├í du┼żina vo vn├║tri je ─Źas┼ąou cesnaku, ktor├í sa pou┼ż├şva na varenie, a je mo┼żn├ę ho kr├íja┼ą r├┤znymi sp├┤sobmi.

Cesnak, ktor├Ż je lacn├Ż, sa zvy─Źajne pou┼ż├şva ako aromatick├í pr├şsada v receptoch a nie ako hlavn├í ingrediencia samotn├í. V├Żnimkou je pe─Źen├Ż cesnak, ktor├Ż sa d├í jes┼ą ako n├ítierka alebo pochutina.

Ako pou┼żi┼ą cesnak pri varen├ş

Pou┼żitie cesnaku v kuchyni pravdepodobne nem├í konca. M├┤┼że by┼ą s├║─Źas┼ąou jed├íl, ktor├ę s├║ restovan├ę, pe─Źen├ę, dusen├ę, ale prid├íva sa aj do polievok, om├í─Źok, marin├íd, koren├şn a pra┼żenice. Cesnak je tie┼ż mlet├Ż a pou┼ż├şva sa ako dochucovadlo do p├írkov, fa┼í├şrok a in├Żch mlet├Żch m├Ąsov├Żch pr├şpravkov. Hlava cesnaku sa m├┤┼że upiec┼ą cel├í a jemn├ę str├║─Źiky sa m├┤┼żu pou┼żi┼ą ako n├ítierka alebo sa m├┤┼żu prida┼ą do polievky alebo do om├í─Źky.

Pred pridan├şm cesnaku do receptu je potrebn├ę odstr├íni┼ą papierov├║ ┼íupku. Na splnenie tejto ├║lohy existuje nieko─żko trikov, najjednoduch┼íie je jemn├ę stla─Źenie klin─Źeka plochou stranou ve─żk├ęho no┼ża. Poko┼żka by sa mala ─żahko odlupova┼ą. Ke─Ć u┼ż m├íte hol├Ż klin─Źek, budete musie┼ą cesnak nakr├íja┼ą, zomlie┼ą, nastr├║ha┼ą, stla─Źi┼ą alebo rozdrvi┼ą. Pri niektor├Żch technik├ích m├┤┼żete pou┼żi┼ą n├┤┼ż, in├ę si vy┼żaduj├║ ┼ípeci├ílny n├ístroj.

vyberomat sk garlic
vyberomat sk garlic

Je d├┤le┼żit├ę si uvedomi┼ą, ┼że ─Ź├şm viac s cesnakom manipulujete, t├Żm viac sa uvo─ż┼łuje zl├║─Źenina naz├Żvan├í alic├şn, ─Źo je ┼ítip─żav├í chemik├ília. Preto, ak si cesnak nastr├║hate, alebo ho pretla─Ź├şte v kuchynskom robote, bude v├í┼í cesnak ove─ża ┼ítip─żavej┼í├ş, ako keby bol nakr├íjan├Ż na pl├ítky. Ak chcete nakr├íja┼ą cesnak bez no┼ża, lisovanie str├║─Źikov s hrotmi vidli─Źky prinesie lep┼íie v├Żsledky ako str├║hadlo alebo kuchynsk├Ż robot.

Pri varen├ş je d├┤le┼żit├ę cesnak starostlivo sledova┼ą, preto┼że sa m├┤┼że r├Żchlo prip├íli┼ą a to najm├Ą ak je nakr├íjan├Ż na mal├ę k├║sky.

Ak sa konzumuje surov├Ż, cesnak m├í siln├║ a ┼ítip─żav├║ chu┼ą. Z tohto d├┤vodu je zvykom ho pred pod├ívan├şm nejak├Żm sp├┤sobom uvari┼ą, ─Źo v├Żrazne zlep┼í├ş chu┼ą. Pra┼żen├Ż cesnak v├Żrazne men├ş chu┼ą a text├║ru, v├Żsledkom ─Źoho s├║ kr├ęmov├ę str├║─Źiky s orechovou, jemnou chu┼ąou.

Kde k├║pi┼ą cesnak

Cesnak je ─żahko dostupn├Ż v supermarkete v sekcii zeleniny spolu s cibu─żou ─Źi zemiakmi. Pred├íva sa jednotlivo ako pln├í hlava (niekedy ako viac hlav v sie┼ąkach). Nezabudnite zvoli┼ą pevn├ę hlavy, bez m├Ąkk├Żch klin─Źekov. Taktie┼ż odmietnite cesnak, ktor├Ż vykazuje zn├ímky plesn├ş (pr├í┼íkov├Ż, tmav├Ż) a hlavy, ktor├ę vykl├ş─Źili, preto┼że to znamen├í, ┼że s├║ star┼íie a nie ─Źerstv├ę.

Cesnak sa pred├íva aj v n├ídob├ích s olivov├Żm olejom, bu─Ć vcelku s ol├║pan├Żmi klin─Źekmi alebo mlet├Ż. N├íjdete ho tie┼ż v r├┤znych form├ích, napr├şklad ako lyofilizovan├Ż (su┼íen├Ż) alebo ako cesnakov├Ż pr├í┼íok. Majte na pam├Ąti, ┼że ─Źoko─żvek in├ę ako ─Źerstv├Ż cesnak bude chuti┼ą inak a niektor├ę v├Żrobky m├┤┼żu obsahova┼ą pr├şsady.

4 v├Żznamn├ę priazniv├ę ├║─Źinky cesnaku na zdravie

Cesnak obsahuje vitam├şny a miner├íly s lie─Źiv├Żmi vlastnos┼ąami. Je tie┼ż vynikaj├║cim zdrojom vitam├şnu B6 (pyridox├şn) a ve─żmi dobr├Żm zdrojom mang├ínu, sel├ęnu a vitam├şnu C. Okrem toho cesnak obsahuje ah ─Ćal┼íie miner├íly, ako s├║ fosfor, v├ípnik, drasl├şk, ┼żelezo a me─Ć.

Mnoho z vn├şman├Żch terapeutick├Żch ├║─Źinkov cesnaku je pravdepodobne sp├┤soben├Żch jeho ├║─Źinnou l├ítkou alic├şnom. T├íto zl├║─Źenina obsahuj├║ca s├şru dod├íva cesnaku charakteristick├║ ┼ítip─żav├║ v├┤┼łu a chu┼ą.

Aj napriek n├şzkym kal├│ri├ím je bohat├Ż na ┼żiviny.
100 g cesnaku poskytuje:

98 kal├│ri├ş
7,9 g bielkov├şn
0,6 g tuku
16,3 g sacharidov
5,5 g vlákniny


Tip: Ak radi konzumujete surov├Ż cesnak, ale nezn├í┼íate doznievaj├║cu dochu┼ą? Sk├║ste ┼żu┼ą petr┼żlenov├║ v┼ła┼ą – funguje ve─żmi dobre ako osvie┼żova─Ź dychu.

M├┤┼że zn├ş┼żi┼ą riziko srdcov├Żch infarktov

Modern├Ż v├Żskum sa zameral na potenci├íl cesnaku zni┼żova┼ą riziko srdcov├Żch chor├┤b a hladinu cholesterolu. Nieko─żko ┼ít├║di├ş nazna─Źuje, ┼że cesnak zni┼żuje pravdepodobnos┼ą zhlukovania krvn├Żch do┼íti─Źiek (buniek podie─żaj├║cich sa na zr├í┼żan├ş krvi) a ich pri─żnutia k sten├ím tepien, a preto p├┤sob├ş ako antikoagulant (liek p├┤sobiaci proti zr├í┼żaniu krvi) a zni┼żuje riziko srdcov├Żch infarktov.

M├┤┼że ma┼ą protirakovinov├ę vlastnosti

S├şrne zl├║─Źeniny v cesnaku sa tie┼ż sk├║mali z h─żadiska ich schopnosti inhibova┼ą rakovinov├ę bunky a blokova┼ą n├ídory spomalen├şm replik├ície DNA a zv├Ż┼íen├şm stresu v endoplazmatickom retikulu (transportn├Ż syst├ęm eukaryotickej bunky). Schopnos┼ą t├Żchto zl├║─Źen├şn potla─Źi┼ą mno┼żenie n├ídorov├Żch buniek sa st├íle intenz├şvne ┼ítuduje. To v┼íak neznamen├í, ┼że v├ís dok├í┼że cesnak vylie─Źi┼ą s rakoviny, ale mal by sl├║┼żi┼ą sk├┤r ako prevencia.

Zni┼żuje krvn├Ż tlak

Cesnak m├┤┼że mierne zn├ş┼żi┼ą krvn├Ż tlak, hlavne v─Ćaka schopnosti roz┼íirova┼ą krvn├ę cievy.

M├í antimikrobi├ílne a protiples┼łov├ę vlastnosti

Cesnak m├í dlh├║ hist├│riu pou┼żitia ako bojovn├şka proti infekcii v├şrusmi, bakt├ęriami a ples┼łami. Ozna─Źuje sa ako ÔÇ×rusk├Ż penicil├şnÔÇť na ozna─Źenie jeho antibakteri├ílnych vlastnost├ş pripisovan├Żch zl├║─Źenine alic├şn. Niektor├ę ko┼żn├ę ochorenia, ako napr├şklad bradavice a uhryznutie hmyzom, m├┤┼żu reagova┼ą na cesnakov├Ż olej alebo na rozdrven├Ż str├║─Źik cesnaku.

Hist├│ria cesnaku

Pou┼żitie cesnaku predch├ídza p├şsanej hist├│rii. Sanskrtsk├ę z├íznamy dokumentuj├║ pou┼żitie cesnakov├Żch liekov pribli┼żne pred 5 000 rokmi. Legenda nazna─Źuje, ┼że egyptsk├ş fara├│ni oce┼łovali cesnak ve─żmi vysoko a otroci stavaj├║ci pyram├şdy dost├ívali denn├║ d├ívku, aby boli fit a siln├ş. V priebehu hist├│rie bol cesnak pova┼żovan├Ż za d├┤veryhodn├Ż liek, najm├Ą po─Źas epid├ęmi├ş ako cholera a tuberkul├│za a po─Źas prvej svetovej vojny, ke─Ć sa pou┼ż├şval ako antiseptikum na rany na o─Źistenie a hojenie a na lie─Źbu ├║plavice sp├┤sobenej chudobn├Żmi.

vyberomat sk garlic
vyberomat sk garlic

Ako vybera┼ą a skladova┼ą cesnak

Pre najlep┼íiu chu┼ą a maxim├ílny pr├şnos pre zdravie si k├║pte ─Źerstv├Ż cesnak. Nekupujte cesnak, ktor├Ż je m├Ąkk├Ż, vykazuje zn├ímky kazu alebo za─Ź├şna pu─Źa┼ą. Cesnak vo forme vlo─Źiek, pr├í┼íku alebo pasty je vhodn├Ż, ale nie je tak├Ż dobr├Ż ako ─Źerstv├Ż cesnak. Najlep┼íie je skladova┼ą ho pri izbovej teplote v nekrytej n├ídobe na chladnom a tmavom mieste mimo dosahu tepla a slne─Źn├ęho ┼żiarenia. Skladovanie t├Żmto sp├┤sobom pom├┤┼że zabr├íni┼ą kl├ş─Źeniu. V z├ívislosti od veku a odrody dok├í┼że cel├í cibu─ża cesnaku vydr┼ża┼ą od dvoch t├Ż┼żd┼łov do dvoch mesiacov.

Tip: Ak raz cesnakov├║ hlavu zlom├şte, v├Żrazne sa zn├ş┼żi jej trvanlivos┼ą na iba nieko─żko dn├ş.

Je bezpe─Źn├ę konzumova┼ą cesnak?

Cesnak predstavuje mal├ę riziko a alergie s├║ zriedkav├ę. Odpor├║─Źan├ę denn├ę mno┼żstvo cesnaku sa pohybuje od pol do jedn├ęho cel├ęho str├║─Źika denne (okolo 3 000 – 6 000 mcg alic├şnu). Upozor┼łujeme, ┼że u niektor├Żch ─żud├ş sa m├┤┼żu pri u┼ż├şvan├ş vysok├Żch d├ívok cesnaku vyskytn├║┼ą tr├íviace ┼ąa┼żkosti, ─Źrevn├ę plyny a hna─Źky.

Sadenie cesnaku

Cesnak je ─Źlenom rodiny allium. Je to starod├ívna cibu─żovit├í zelenina. Cesnak sa ─żahko pestuje a na z├íhrade vy┼żaduje ve─żmi mal├Ż priestor. Cesnak rastie z jednotliv├Żch klin─Źekov odlomen├Żch z celej cibule. Ka┼żd├Ż klin─Źek sa bude mno┼żi┼ą v zemi a vytvor├ş sa nov├í hlavi─Źka, ktor├í sa bude v├Ą─Ź┼íinou sklada┼ą z 5 – 10 klin─Źekov. Cesnak chut├ş v├Żborne pra┼żen├Ż alebo sa pou┼ż├şva ako dochucovadlo v mnoh├Żch receptoch.

FR40 Pestovanie cesnaku

Kam sadi┼ą cesnak

Cesnak by mal by┼ą zasaden├Ż na mieste, ktor├ę sa ned├ívno nepou┼żilo na cesnak alebo in├ę rastliny z ─Źe─żade cibule. Nesadte cesnak do oblast├ş, kde sa m├┤┼że hromadi┼ą voda okolo kore┼łov a sp├┤sobi┼ą tak ich hnilobu alebo chorobu.

Pr├şprava p├┤dy pre cesnak

Cesnak by mal by┼ą zasaden├Ż do ├║rodnej, dobre priepustnej p├┤dy. Vyv├Ż┼íen├í poste─ż funguje ve─żmi dobre. Odstr├í┼łte kamene z horn├Żch 6 centimetrov p├┤dy. Do postele zapracujte nieko─żko centimetrov kompostu alebo dobre zhnit├ęho hnoja, pripadne pou┼żite hnojivo.

Ako sadi┼ą cesnak

V├Żsadba cesnaku je pomerne jednoduch├í. Odde─żte klin─Źeky. Rozmiestnite klin─Źeky od seba tak, aby boli od seba vzdialen├ę 10 a┼ż 15 cm. Riadky by mali by┼ą od seba vzdialen├ę cca 30 cm. Klin─Źeky by mali by┼ą zasaden├ę tak, aby ┼ípicat├Ż koniec smeroval nahor a tup├Ż koniec nadol. Ak je p├┤da such├í, tak ju polievajte.

Kedy vys├ídza┼ą cesnak

Jak p─Ťstovat ─Źesk├Ż ─Źesnek pali─Ź├ík. Allium sativum

Jesenn├í v├Żsadba

Vysa─Ćte klin─Źeky v polovici jesene na slne─Źn├ę miesto s bohatou a dobre priepustnou p├┤dou. Cesnak m├┤┼że za─Źa┼ą r├ís┼ą neskoro na jese┼ł alebo skoro na jar.

Jarn├í v├Żsadba

Vys├ídzajte klin─Źeky skoro na jar, ako sa d├í obr├íba┼ą p├┤da, zhruba v rovnakom ─Źase ako cibu─żov├ę sady. Jarn├Ż zasaden├Ż cesnak by sa mal taktie┼ż vklada┼ą do p├┤dy na slne─Źn├ę miesto s bohatou a dobre priepustnou p├┤dou.

Jarn├í starostlivos┼ą

Ke─Ć listy za─Źn├║ r├ís┼ą, je d├┤le┼żit├ę hnoji┼ą rastliny cesnaku, aby sa podporil dobr├Ż rast. Ly┼żi─Źku alebo dve pomaly sa rozkladaj├║ce hnojiv├í s vysok├Żm obsahom dus├şka treba jemne zapracova┼ą do p├┤dy v bl├şzkosti ka┼żdej rastliny. M├┤┼żete tie┼ż prida┼ą vrstvu, ktor├í pom├┤┼że udr┼ża┼ą vlhkos┼ą a udr┼żuje burinu pod kontrolou. Na konci jari niektor├ę odrody cesnaku vytv├íraj├║ kvetn├ę stonky, ktor├ę maj├║ mal├ę cibu─żky. Odre┼żte tieto stopky a zabezpe─Ź├şte, ┼że v┼íetky potraviny, ktor├ę rastlina vyprodukuje, p├┤jdu do samotnej cibu─żky cesnaku, a nie do zhlukov cibuliek.

V mesiaci j├║n rastliny cesnaku prest├ívaj├║ produkova┼ą nov├ę listy a za─Ź├şnaj├║ vytv├íra┼ą cibule. V tejto chv├şli odstr├ínite nepriepustn├║ vrstvu z povrchu zeme a prestanete polieva┼ą. Cesnak sa bude lep┼íie skladova┼ą, ak nech├íte p├┤du okolo cibu─żov├şn vyschn├║┼ą.

vyberomat sk garlic
vyberomat sk garlic

Zber cesnaku a skladovanie

Cesnak treba zbiera┼ą, ke─Ć v├Ą─Ź┼íina listov zhnedne. K tomu obvykle doch├ídza v polovici j├║la a┼ż za─Źiatkom augusta, v z├ívislosti od podnebia. V tejto dobe m├┤┼żete hlavy vyhraba┼ą, ale d├ívajte pozor, aby ste ich nepo┼íkodili. Ak hlavy nech├íte pr├şli┼í dlho v zemi, m├┤┼żu sa oddeli┼ą a nebud├║ sa dobre skladova┼ą. Rastliny cesnaku rozlo┼żte na 2 alebo 3 t├Ż┼żdne na tienist├ę miesto s dobrou cirkul├íciou vzduchu. Hlavy nenam├í─Źajte ani ich nerozde─żujte, inak by rastliny nevydr┼żali tak dlho.

Vrcholy odre┼żte nad cibu─żkami cesnaku o ve─żkosti 3 cm alebo ich vrko─Źe zaple┼ąte do ┼ín├║rok. Cibu─żky skladujte na suchom, chladnom a vzdu┼ínom mieste v ko┼íoch, alebo zaveste na ┼ín├║rky.

V zimn├Żch mesiacoch by ste mali ─Źasto skontrolova┼ą ulo┼żen├ę cibu─żky cesnaku a okam┼żite pou┼żi┼ą v┼íetky, ktor├ę vykazuj├║ zn├ímky kl├ş─Źenia.

Ka┼żd├í cibu─żka (hlava) je zlo┼żen├í z nieko─żk├Żch ─Źast├ş naz├Żvan├Żch klin─Źeky, ktor├ę dr┼ż├ş pohromade tenk├Ż papierov├Ż obal. Pred op├Ątovnou v├Żsadbou klin─Źeky rozbite.

Vlo┼żi┼ą koment├ír

Pin It on Pinterest